Rodzice trzynasto- i czternastolatków mówią to niemal tymi samymi słowami: „jeszcze rok temu opowiadał wszystko, teraz nie wyciągnę z niego zdania”.
Wycofanie jest zadaniem rozwojowym
W okresie dojrzewania budowanie własnej, osobnej przestrzeni jest pracą, którą nastolatek ma do wykonania. Zamknięte drzwi nie są komunikatem „nie kocham cię”, tylko „potrzebuję miejsca, które jest moje”. Rodzic, który to przetrwa bez wycofania się z relacji, zostaje w zasięgu na moment, w którym będzie naprawdę potrzebny.
Co otwiera rozmowę, a co ją zamyka
- Bok zamiast twarzą w twarz. Samochód, wspólne zmywanie, spacer z psem. Rozmowa bez kontaktu wzrokowego jest dla nastolatka dużo mniej obciążająca niż wezwanie do stołu.
- Pytania o rzecz, nie o stan. „Co było na historii?” ma większe szanse niż „jak się czujesz?”.
- Cisza po pytaniu. Kilka sekund więcej, niż jest wygodnie. Wypełnianie ciszy kolejnym pytaniem kończy rozmowę.
- Bez natychmiastowej rady. Nastolatek, który usłyszy rozwiązanie, zanim skończy opowiadać, następnym razem nie zacznie.
Kiedy to już nie jest zwykłe dojrzewanie
Granica bywa nieostra, ale pewne sygnały wymagają reakcji, a nie czekania:
- wycofanie ze wszystkiego naraz – także z rzeczy, które wcześniej sprawiały przyjemność,
- wyraźna zmiana snu, apetytu lub wagi,
- ślady samouszkodzeń,
- zdania o bezsensie, o tym, że „byłoby lepiej, gdyby mnie nie było”,
- gwałtowny spadek ocen połączony z rezygnacją, a nie z buntem.
Co z tajemnicą
To pytanie pada na każdej pierwszej konsultacji z rodzicem nastolatka. Osoba poniżej 18. roku życia potrzebuje zgody rodzica lub opiekuna prawnego na skorzystanie z pomocy psychologicznej. Sama rozmowa jest już jednak przestrzenią nastolatka – rodzic dostaje informację o kierunku pracy i zalecenia, a nie relację ze spotkania. Zakres tego, co i kiedy przekazujemy, ustalamy jasno na początku, przy obu stronach.
Jeśli potrzebujecie rozmowy natychmiast, całodobowo działa bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 oraz Centrum Wsparcia 800 70 2222. W sytuacji zagrożenia życia dzwońcie pod 112.